Rak skóry to najczęściej występujący nowotwór w Polsce. Co roku tysiące osób słyszy tę diagnozę, a liczba zachorowań stale rośnie. Na szczęście rak skóry w wielu przypadkach jest dobrze wyleczalny, jeśli zostanie wykryty wystarczająco wcześnie.

Dlatego warto wiedzieć, jak rozpoznać raka skóry, które sygnały zasługują na uwagę i jak zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia. Jednym z najważniejszych kroków jest codzienne stosowanie kremu przeciwsłonecznego (SPF) chroniącego skórę przed promieniowaniem UV.

Czym jest rak skóry?

Rak skóry powstaje, gdy komórki skóry ulegają uszkodzeniu i zaczynają się niekontrolowanie namnażać. Dzieje się to najczęściej wskutek długotrwałego narażenia na promieniowanie ultrafioletowe (UV) pochodzące ze słońca lub solarium.

Wyróżnia się kilka rodzajów raka skóry, m.in.:

• Rak podstawnokomórkowy.
• Rak kolczystokomórkowy.
• Czerniak.

Spośród tych typów czerniak jest na ogół najbardziej agresywny, ponieważ może szybciej rozprzestrzeniać się na inne części ciała.
Rak skóry może pojawić się w dowolnym miejscu na twarzy lub ciele, ale najczęściej występuje w partiach narażonych na działanie słońca.

Jak rozpoznać raka skóry?

Wczesne rozpoznanie raka skóry może mieć ogromne znaczenie. Dlatego regularnie sprawdzaj swoją skórę pod kątem zmian.

Zmiany w znamionach

Istniejące znamię, które ulega zmianie, zasługuje na uwagę. Zwracaj szczególnie uwagę na:

• Zmianę koloru.
• Zmianę kształtu.
• Zwiększenie rozmiaru.
• Swędzenie lub ból.
• Krwawienie bez wyraźnej przyczyny.
  
  

Reguła ABCDE

Powszechnie stosowaną metodą rozpoznawania potencjalnych czerniaków jest reguła ABCDE:

A – Asymetria
Znamię nie ma symetrycznego kształtu.

B – Brzegi
Krawędzie są nieregularne lub postrzępione.

C – Kolor
W obrębie jednej zmiany widocznych jest kilka odcieni.

D – Długość
Zmiana ma średnicę większą niż około 6 milimetrów.

E – Ewolucja
Zmiana wyraźnie się powiększa, zmienia kształt, kolor lub strukturę.

Inne sygnały ostrzegawcze

Oprócz znamion na raka skóry mogą wskazywać również inne zmiany skórne:

• Ranka, która się nie goi.
• Łuszcząca się zmiana, która stale nawraca.
• Lśniąca lub perłowa grudka.
• Czerwona, szorstka zmiana, która stopniowo się powiększa.
• Nowa zmiana, która szybko ewoluuje.

Jeśli zauważysz jeden lub więcej z tych sygnałów, warto skonsultować się z lekarzem.

Jaka jest główna przyczyna raka skóry?

Najważniejszą przyczyną raka skóry jest nadmierne narażenie na promieniowanie UV.
Promieniowanie UV uszkadza DNA komórek skóry.
Gdy uszkodzenia się kumulują, komórki skóry mogą zacząć dzielić się w sposób niekontrolowany.

Główne źródła promieniowania UV to:

Słońce

Długotrwałe opalanie bez ochrony znacznie zwiększa ryzyko raka skóry.

Oparzenia słoneczne

Zwłaszcza poważne oparzenia słoneczne w dzieciństwie zwiększają ryzyko raka skóry w późniejszym wieku.

Solarium

Solarium jest silnie rakotwórcze. Emituje intensywne promieniowanie UV, które znacznie podnosi ryzyko raka skóry. Solaria emitują nawet 10-krotnie więcej promieniowania UVA niż południowe słońce. Promieniowanie to wnika głęboko w skórę i uszkadza nawet DNA.

Kumulatywne uszkodzenia słoneczne

Nawet bez widocznego oparzenia, wieloletnie niechronione narażenie na słońce może powodować uszkodzenia skóry.

Zwiększone ryzyko u osób o jasnej karnacji

Jeśli masz jasną skórę, jasne oczy, blond lub rude włosy, musisz szczególnie uważać na słońce i zadbać o odpowiednią ochronę.

Jak zapobiegać rakowi skóry?

Choć nie zawsze można całkowicie uniknąć raka skóry, ryzyko jego wystąpienia można znacznie zmniejszyć.

Stosuj SPF każdego dnia

Jednym z najważniejszych zaleceń jest codzienne stosowanie kremu przeciwsłonecznego z filtrem SPF.

• Na twarz zalecamy zawsze minimum SPF30, nawet w pochmurne dni.
  
• Nakładaj wystarczającą ilość preparatu i powtarzaj aplikację co 2 godziny.
• Unikaj najbardziej intensywnego nasłonecznienia: w godzinach 12:00–15:00.
• Unikaj solarium.
• Regularnie kontroluj swoją skórę.
• Stosuj również balsam do ust z filtrem SPF.

Zalecenia dotyczące SPF w profilaktyce raka skóry

Chcesz zmniejszyć ryzyko raka skóry? Codzienny krem przeciwsłoneczny jest niezbędny.

Codzienne stosowanie:

• Krem przeciwsłoneczny SPF30 lub wyższy.
• Nakładaj każdego ranka, w razie potrzeby ponawiaj aplikację.
• Również przy zachmurzonym niebie.

Aktywność na świeżym powietrzu:

• Krem przeciwsłoneczny SPF50.
• Ponawiaj aplikację co 2 godziny.
• Szczególna uwaga: twarz, uszy, szyja i skóra głowy.

Sport i wakacje

• Wybieraj wodoodporny krem przeciwsłoneczny (SPF).
• Ponawiaj aplikację co 2 godziny.
  

Chcesz zapobiec rakowi skóry? Odpowiedź jest prosta: chroń skórę każdego dnia stosując co najmniej SPF 30, unikaj nadmiernego narażenia na słońce i regularnie kontroluj skórę pod kątem wszelkich zmian. Kilka minut uwagi poświęconej skórze dziś może mieć ogromne znaczenie dla Twojego zdrowia w przyszłości.

Uwaga: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej. W razie wątpliwości dotyczących znamienia lub zmiany skórnej zawsze skonsultuj się z lekarzem.